“Efendim,” dedim, “Anlamadım?..”
10-15 yıl olmuştur sanırım. Arkadaşımla katıldığımız bir toplantıdan çıktık, toplantı mekânına yakın bir kafeye oturmuş çay kahve içip, sohbet ediyorduk. Telefonum çaldı, açtım; sadece tanışık olduğum bir arkadaşımdı arayan. Benimle uzaktan yakından hiçbir ilgisi olmayan, önemsiz, ancak belli ki onun için çok önemli bir sorununu söyledi bana, “Senin tanıdığın vardır, sen halledersin,” nevinden, yarısından fazlası gaz verme çabası çok belli bir şeyler söyledi. “Tamam,” dedim, “Kapat, ben seni arayacağım.”
Hemen birkaç yeri aradım, arkadaşın işini hallettim. Sonra arayıp, “Şuradan şunu, buradan bunu gör, benim haberim olduğunu söyle, yardımcı olacaklar. Aksayan bir şey olursa haberim olsun.” deyip, telefonu kapadım.
Bu görüşmelerin tamamı 15-20 dakika kadar sürmüştü. Farkında değildim; yanımdaki arkadaşım beni izlemiş, konuşmalarımı takip etmiş. Bana baktı, “Süzgeç,” dedi. “Efendim,” dedim, “Anlamadım?..”
Arkadaşım, tekrar etti: “Süzgeç.” Ben yine anlamaz bakışlarla bakınca aynı şeyi yine söyledi:
“Süzgeç diyorum. Süz ve geç.” dedi, sonra açıkladı:
“Tanıyorum seni. Elin kolun uzun, çevren geniş. Çevrendeki birçok insan da bunu biliyor ve önemli önemsiz birçok konuda seni arıyor, işini halletmeni istiyor.”
Arkadaşım haklıydı. Söyledikleri kelimesi kelimesine doğruydu. Bu istekler bazen bunaltıyordu. “N’apayım?” dedim, “İnsanların bir sorunu varsa ve ben de o sorunu çözebiliyorsam, kayıtsız kalamıyorum.”
Arkadaşım, “Az gönce gördüm,” dedi; “Onlar da bunu biliyor ve gönül rahatlığı ile arayabiliyorlar seni.”
“Ne yapayım?” dedim, “İnsanlara yardımcı olmayayım mı?”
“Ol tabii. Ancak başka insanlara ricacı olduğun konu ve yardımcı olduğun insan, o insanın kim olduğu, niyeti… Yani bunlar çok önemli. Çünkü sen itibarını, uzun yıllar boyunca özenle oluşturduğun ilişkilerini kullanıyorsun o işi halletmek için. Bunlar çok değerli şeyler. Bu kadar değerli şeyi kullanırken çok özenli davranman gerek. Bu nedenle ‘süz-geç’ dedim.”
Arkadaşım haklıydı. O zamana kadar mevzuun bu yönünü hiç düşünmemiştim. Beni arayıp, “Şu işimi hallet,” diyen insanların büyük çoğunluğunun, onun işini bir telefonla halledecek konuma gelene kadar yaşadıklarımdan haberi bile yoktu. Ya da… Haberi olsa bile onun umurunda değildi; ben onun için, işini çabucak halledebilen bir insandan başka şey değildim!
…
O günden sonra arkadaşımın o “Süz-geç” uyarısını hep aklımın bir köşesinde tuttum.
Tuttum da n’oldu?..
Şu oldu:
Olur olmaz, gerekli gereksiz şeyler için beni arayan arkadaşlarım zaten yoktu; onlarla olan arkadaşlığım eskisi gibi devam ediyor. Ancak, “Bi telefon etsen eline mi yapışır!” ya da “Ne var ki, hepsi senin arkadaşın değil mi?” deyip, benden istediği yardımı küçümseyen, çabamı değersizleştiren insanların sayısı hatırı sayılır oranda azaldı.
Netice; “süzgeç” iyi geldi.
.